Jepet paralajmërimi i frikshëm, ja cilët popuj po rrezikojnë zhdukjen në Ballkan


Z’hdukja e popujve baIIkanikë nuk ka gjasa ta bëjë rajonin më të qëndrueshëm. Në të ardhmen e ardhshme do të ketë më pak banorë me përbërje e tnike dhe fetare, të larmishme dhe heter0gjene.

“Dimri demografik”, fenomeni i njohur ndikimi i të cilit do të jetë veçanërisht tr0nditës në Evropën e plakur tashmë duhet të merret seriozisht nga të gjithë popujt.

Vendet më të populluara si Gjermania, Franca dhe Italia pritet të ndiejnë pasojat sociale dhe ekonomike të krizës së djepave të zbrazët vetëm në një të ardhme të largët, por çështja ka një dimension më urgjent për popullsinë e varfër në shtetet e gadishullit Ballkanik.

Në Evropë, dimri demografik do të g0ditet rëndë për shkak të një kombinimi të pjellorisë jashtëzakonisht të ulët, niveleve të larta të emigracionit, varfërisë së përhapur dhe niveleve të plakjes së shpejtë, nën sfondin e mungesës së imigrantëve.

Ndërsa disa vende mund të jenë të d ënuara të z’hduken përfundimisht si Moldavia dhe Serbia, të tjerët ka të ngjarë të përjet0jnë ndryshime të përhershme për sa i përket përbërjes e tnike (Rumani) dhe, ndoshta, edhe përkatësisë fetare (Bullgaria). Ndryshime të tilla ep0kale do të rrisin c0pëzimin e Ballkanit dhe rëndësinë e tyre për k0nkurrencën e vazhdueshme të f uqisë së madhe.

Kombet e Bashkuara, Banka Botërore dhe pothuajse të gjitha institucionet evropiane të k ërkimit thonë se Ballkani po g0ditet nga k riza më e k eqe në botë e shpopullimit dhe kombet e tëra mund të z’hduken nëse asgjë nuk bëhet për të.

Situata ndryshon shumë në të gjithë gadishullin edhe pse askund rritja e popullsisë nuk është p0zitive, për shembull Kosova është afër – por akoma nën – nivelin e zëvendësimit të lindshmërisë (2 fëmijë për grua, 2017) ndërsa Greqia regjistron një nga nivelet më të ulëta të pjellorisë në botë ( 1.4 fëmijë për grua, 2017) dhe ka qenë në recesion demografik që nga viti 2011.

Bullgaria, tani e quajtur si vendi me tkurrjen më të shpejtë të planetit, h umbi rreth dy milion njerëz midis 1989 dhe 2019 dhe popullsia e përgjithshme është vendosur të regjistrojë një ndryshim prej 15% deri në 2050. Deri në fund të shekullit – deri në 2100 – popullsia aktuale e Bullgarisë prej gati shtatë milion mund të fillojnë të ndiejnë këcrcënimin e z’hdukjes duke arritur një nivel të vlerësuar prej vetëm 4.8 milion. Bullgarët etnikë po z’hduken me një normë prej 60,000 më pak bullgarësh në vit, që është 164 më pak në ditë.

Popullsia e Rumanisë mund të përgjysmohet gjatë së njëjtës periudhë, duke u zvogëluar nga njëzet milion në dymbëdhjetë milion. Ballkani Perëndimor nuk është në një situatë më të mirë: rënia e popullsisë ka të ngjarë të vazhdojë në ish-Jugosllavi, veçanërisht në Bosnjë dhe Hercegovinë dhe Serbi. Popullsia e të parës do të pritet deri në 2100, e dyta do të regjistrojë një ndryshim prej 15% deri në vitin 2050 dhe 38% deri në vitin 2100 (vlerësime të KB).

Identitetet e reja

Identiteti i Ballkanit do të rishkruhet thellë dhe përgjithmonë nga kjo k rizë e vazhdueshme demografike.

Vendet që presin k0munitete të mëdha rome, si Rumania dhe Bullgaria do të d ëshmojnë z’hdukjen e identitetit historik thelbësor të shumicës së tyre dhe do të bëhen shtete plotësisht shumëkombëshe dhe shumetnike.

Romët mund të bëhen grupi kryesor etnik në Rumani dhe Bullgari – dhe e njëjta trend po regjistrohet në Hungari, Sllovaki dhe Serbi – për shkak të bashkimit të disa faktorëve: mospërputhja e vazhdueshme në normat e lindshmërisë midis Romëve (më shumë se 3 fëmijë për grua), Rumunët (1,64) dhe bullgarët (1,54), prirja më e lartë e vendasve në moshë pune për të e migruar, proceset e pIakjes, etj.

Sipas demografit të shquar rumun Vasile Ghewu, romët ka të ngjarë të përbëjnë 40% të popullsisë së përgjithshme të vendit nga mesi i shekullit dhe ata mund të kthehen në grupin kryesor etnik në dy dekadat e ardhshme. (InsideOver. SCAN)